Doorkijk

Eind vorig jaar heeft de GGzE Centrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie het landelijke keurmerk “Top-GGZ” verkregen voor “De Catamaran” kliniek voor forensische jeugdpsychiatrie & orthopsychiatrie. Een hele mond vol! Maar ook de felbegeerde kroon op het jarenlange voorwerk door hoogwaardig opgeleide professionals, welwillende jongeren en hun ondersteunende naastbetrokkenen. De weg naar deze honorering heeft vooralsnog meer gebracht dan de bekroning zelf. Evidence based methodieken, routinematig meten van uitkomsten van zorg, innovatie en academisering. De wetenschap en de praktijk gaan in deze setting hand in hand en dat heeft onder meer geresulteerd in een supportief op de individuele jongere afgestemd leerklimaat waarin psychiatrische behandeling mogelijk is. Zaak is nu het keurmerk te behouden en de geëntameerde topklinische ontwikkelingen door te zetten. 

Dit alles echter staat in schril contrast met de ontwikkelingen binnen de forensische jeugdpsychiatrie die zich de laatste jaren hebben afgetekend in het land. Was kinder- en jeugdpsychiatrie voorheen het exclusieve domein van de GGZ en de academische centra, is het nu gemeengoed geworden binnen allerlei aanpalende sectoren. De gesloten Jeugdzorg neigt zich orthopsychiatrie te noemen. De jeugdpsychiatrische screening en behandeling heeft zijn intrede gedaan binnen de Justitiële Jeugdinrichtingen. De recente transitie jeugdzorg transformeert de kinder- en jeugdpsychiatrie tot het domein van goedbedoelende generalisten in de wijk aan de keukentafel. En als klap op de vuurpijl, gemeentelijke beleidsambtenaren en wethouders claimen deskundigheid op het gebied van indicatiestelling voor psychiatrische behandeling niet gehinderd door enige relevante kennis. 

Veel initiatieven vanuit “de Volharding” destijds zijn gesneuveld door de jaren heen. Het mes is behoorlijk tekeer gegaan in de klinische capaciteit. Slechts “De Catamaran” in Eindhoven en “Trajectum” in Boschoord zijn overgebleven om jongeren met een PIJ of andere strafrechtelijke maatregel en complexe psychiatrische aandoeningen in combinatie met middelenafhankelijkheid en/of een verstandelijke beperking, klinisch op te nemen binnen een setting die psychiatrische behandeling ook mogelijk maakt. Zij hebben zich kunnen handhaven slechts door goed ondernemerschap en doorzettingsvermogen van betrokken professionals.
Uiteraard is er veel waardering voor de ontwikkelingen binnen de Justitiële Jeugdinrichtingen. Onder de naam “you turn” is er de laatste jaren ontzettend veel veranderd, hetgeen de gedetineerde jongeren zeker ten goede komt. Veel erkende gedragsinterventies zijn ingevoerd, het leefklimaat is minder restrictief geworden en de GZ-psycholoog heeft zijn intrede gedaan als behandelaar en ook her en der ontwaar je de sociaal psychiatrisch verpleegkundige. De psychiater als specialist is consultatief beschikbaar en het specialisme klinisch psycholoog wordt verkend. Vraag is echter of dit alles voldoende is om psychiatrische behandeling conform the state of the art binnen deze setting uit te voeren? 

Beantwoording van deze vraag zal echter nog even op zich moeten laten wachten, want een nieuwe innovatiegolf komt er aan. Het Ministerie V&J, in de sector beter bekend als het hoofdkantoor, heeft het heft in eigen handen genomen en zich beraden. Resultaat daarvan is een Plan de Campagne “Verkenning invulling vrijheidsbeneming justitiële jeugd. Een doorkijk naar 2020”. Vrijheidsbeneming als vergelding voor hetgeen de jongere heeft misdaan wordt losgekoppeld van de pedagogische doelstelling die de JJI’s zichzelf hebben gesteld met instemming van het Ministerie. Ik denk dat dit een heel goede ontwikkeling is. Vrijheidsbeneming en een daaraan gekoppeld restrictief leefklimaat staat immers met de pedagogische doelstellingen op gespannen voet. Dit is zeker aan de orde als het gaat om psychiatrische behandeling van de jongeren. Daarvoor is immers een supportief klimaat vereist waarin jongeren kunnen leren, kunnen terugvallen en zich gepast gesteund weten bij het zoeken van de weg naar volwassenheid ondanks hun beperkingen.

De inspirerende plannen van het Ministerie, met brede input van experts en andere betrokkenen bij de forensische opvang van jongeren, zijn veelbelovend en lijken de forensische jeugdpsychiatrie een nieuw leven in te blazen. Behandeling van jongeren na vergelding, voor hun veelal forse psychiatrische problemen in een setting waarin vrijheidsbeneming geen doel op zich is, lijkt een nieuwe toekomst te krijgen? Een doorkijk die vrolijk stemt.

In Eindhoven bij “De Catamaran” zijn ze er in ieder geval klaar voor en kijken uit naar de intensivering van de bestaande bovenregionale samenwerking met relevante ketenpartners. Dit om de jongeren met een psychiatrische aandoening tijdens de topklinische behandeling reeds te begeleiden naar een volwaardige maatschappelijke participatie in de regio van herkomst. Uiteraard blijft de forensische jeugdpsychiatrie haar expertise consultatief beschikbaar stellen voor jongeren die nog in de “vergeldingsfase” zitten onder meer t.b.v. probleeminventarisatie en risicotaxatie. Met een actieve deelname aan de huidige ForCA pilots in Amsterdam en Zuidoost Brabant wordt al enige tijd door de GGzE in Eindhoven en de Bascule in Amsterdam een belangrijke bijdrage geleverd aan het voorsorteren op deze ontwikkeling. Naast Curium in Leiden en het Palmhuis in Den Haag vormen zij binnen ForCA het gezicht van de forensische jeugdpsychiatrie in dit land. Want welke maatregel een jongere met een forse psychiatrische aandoening ook wordt opgelegd, specialistische ondersteuning en psychiatrische behandeling blijft nodig. Een passende behandelsetting met beschermingsmogelijkheden losgekoppeld van vergelding, is daarvoor een noodzakelijke voorwaarde! Genoemde GGZ instellingen met forensische jeugdpsychiatrie dienen dit te realiseren!

Op naar 2020, niet alleen kijken maar ook doen!

Bert van den Boomen Klinisch psycholoog en psychotherapeut en Manager behandelzaken - GGzE Centrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Deze website is gemaakt door Tjep's digital agency